<\/p>\n
S\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 suyla bulu\u015funca \u0131s\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar; Makyavelci siyaset de halk\u0131n korkular\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131yla temas etti\u011finde benzer bir toplumsal hararet \u00fcretir. Kuzey K\u0131br\u0131s\u2019ta as\u0131l soru art\u0131k kimin sevildi\u011fi de\u011fil, yurtta\u015f\u0131n ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcrce sevip sevemedi\u011fidir.<\/p>\n
S\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 suyla bulu\u015ftu\u011funda masum bir temas ya\u015fanmaz. Kimyada bu olay\u0131n form\u00fcl\u00fc basittir: CaO + H\u2082O \u2192 Ca(OH)\u2082 + \u0131s\u0131. Yani kalsiyum oksit suyla birle\u015fir, s\u00f6nm\u00fc\u015f kirece d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve bu s\u0131rada ciddi bir \u0131s\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda s\u0131radan bir tepkime gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; fakat i\u00e7inde kabarma, kaynama, yak\u0131c\u0131l\u0131k ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm vard\u0131r.<\/p>\n
Siyaset de bazen b\u00f6yledir.<\/p>\n
\u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck toplumlarda siyaset, yaln\u0131zca fikirlerin, programlar\u0131n ve ilkelerin yar\u0131\u015f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar. \u0130nsan ili\u015fkilerinin, ge\u00e7im kayg\u0131s\u0131n\u0131n, i\u015fe girme beklentisinin, terfi umudunun, makam arzusunun, ihale d\u00fczeninin, ge\u00e7ici istihdam\u0131n ve ki\u015fisel sadakat a\u011flar\u0131n\u0131n i\u00e7ine kar\u0131\u015f\u0131r. O noktada siyaset art\u0131k so\u011fukkanl\u0131 bir kamu hizmeti de\u011fil, temas etti\u011fi her \u015feyi \u0131s\u0131tan, kabartan ve zamanla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir kimyasal tepkimeye benzer.<\/p>\n
Kuzey K\u0131br\u0131s\u2019ta bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z siyasal iklimi anlamak i\u00e7in bazen uzun teorilere de\u011fil, bu k\u00fc\u00e7\u00fck kimyasal deneye bakmak yeterlidir. S\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 nas\u0131l suyla temas edince \u0131s\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yorsa, Makyavelci siyaset de halk\u0131n korkular\u0131yla, ihtiya\u00e7lar\u0131yla ve beklentileriyle temas edince toplumsal bir hararet \u00fcretir.<\/p>\n
Burada s\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 \u00e7\u0131plak iktidar arzusudur. Su ise halkt\u0131r; daha do\u011frusu halk\u0131n umudu, yorgunlu\u011fu, ge\u00e7im derdi, i\u015fsizlik korkusu ve \u00e7ocu\u011funa gelecek kurma tela\u015f\u0131d\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kan \u0131s\u0131 ise toplumun i\u00e7inde biriken \u00f6fke, k\u0131rg\u0131nl\u0131k, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve sessizliktir.<\/p>\n
Makyavelci anlay\u0131\u015f, siyasetin ahlakla ba\u011f\u0131n\u0131 gev\u015feten bir ak\u0131ld\u0131r. Bu anlay\u0131\u015fta \u00f6nemli olan do\u011fru olan\u0131 yapmak de\u011fil, sonucu almakt\u0131r. Sevgi bile do\u011fal bir duygu olmaktan \u00e7\u0131kar, y\u00f6netilmesi gereken bir araca d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Halk\u0131n g\u00fcveni kazan\u0131lmaz, organize edilir. Halk\u0131n r\u0131zas\u0131 in\u015fa edilmez, y\u00f6nlendirilir. \u0130nsanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 giderilmez; \u00e7o\u011fu zaman o ihtiya\u00e7lar \u00fczerinden yeni ba\u011fl\u0131l\u0131k ili\u015fkileri kurulur.<\/p>\n
\u0130\u015fte Kuzey K\u0131br\u0131s\u2019ta \u201csevilmek\u201d meselesinin geldi\u011fi nokta biraz da budur.<\/p>\n
Eskiden siyaset\u00e7i, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerle sevilmek isterdi. Bug\u00fcn ise kimi siyaset\u00e7i, sevilmeyi de bir stratejiye \u00e7evirmi\u015f durumda. Vatanda\u015fla kurulan ili\u015fki samimi bir kamu sorumlulu\u011fundan \u00e7ok, hesaplanm\u0131\u015f bir yak\u0131nl\u0131k g\u00f6sterisine d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. Bir d\u00fc\u011f\u00fcnde g\u00f6r\u00fcnmek, bir cenazede en \u00f6nde durmak, bir hastane koridorunda telefonla \u201cben ilgilenirim\u201d demek, bir tayine arac\u0131l\u0131k etmek, bir bursu ki\u015fisel iyilik gibi g\u00f6stermek, bir ge\u00e7ici i\u015fi b\u00fcy\u00fck bir l\u00fctuf olarak sunmak, zamanla siyasetin yerle\u015fik dili haline geliyor.<\/p>\n
B\u00f6ylece sevgi, hak edilmi\u015f bir toplumsal g\u00fcven olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor; ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkilerinin ambalaj\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n
Oysa demokratik bir toplumda yurtta\u015f siyaset\u00e7iye minnet duymaz. Hesap sorar. Siyaset\u00e7i de yurtta\u015fa l\u00fctuf da\u011f\u0131tmaz. G\u00f6rev yapar. Aradaki fark \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc birinde yurtta\u015f vard\u0131r, di\u011ferinde m\u00fc\u015fteri. Birinde kamusal hak vard\u0131r, di\u011ferinde ki\u015fisel ricayla a\u00e7\u0131lan kap\u0131lar. Birinde kurum vard\u0131r, di\u011ferinde \u201cbirini tan\u0131yor musun?\u201d d\u00fczeni.<\/p>\n
Kuzey K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131kmazlar\u0131ndan biri tam da burada duruyor. Bizde siyaset \u00e7o\u011fu zaman b\u00fcy\u00fck idealler \u00fczerinden konu\u015fulur ama g\u00fcndelik hayat k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcr. Demokrasi, hukuk devleti, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, federal \u00e7\u00f6z\u00fcm, egemenlik gibi b\u00fcy\u00fck kavramlar meydanlarda yank\u0131lan\u0131rken vatanda\u015f\u0131n kap\u0131s\u0131nda \u00e7ok daha basit bir soru bekler: \u201cBenim i\u015fim ne olacak?\u201d<\/p>\n
Bu soru masumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan ge\u00e7inmek zorundad\u0131r. \u00c7ocu\u011funu okutmak, evini d\u00f6nd\u00fcrmek, gelece\u011fini kurmak zorundad\u0131r. As\u0131l sorun bu soruyu soran yurtta\u015fta de\u011fil, bu soruyu siyasal sadakat \u00fcretmenin hammaddesi haline getiren anlay\u0131\u015ftad\u0131r.<\/p>\n
Se\u00e7im d\u00f6nemlerinde kap\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131nan gencin derdi ideolojik bir nutuk dinlemek de\u011fildir \u00e7o\u011fu zaman. O gen\u00e7 i\u015f ister, g\u00fcvence ister, gelecek ister. Bir anne \u00e7ocu\u011funun \u00f6zel e\u011fitim deste\u011fine ula\u015fmas\u0131n\u0131 ister. Bir emekli ilac\u0131n\u0131 alabilmek ister. Bir k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf ayakta kalmak ister. Bir k\u00f6yl\u00fc \u00fcretiminin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek ister. Bir akademisyen liyakat ister. Bir \u00f6\u011fretmen atan\u0131rken hakk\u0131n\u0131n yenmeyece\u011fine inanmak ister.<\/p>\n
Ama kurumlar zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131nda, haklar ki\u015filerin eline d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, vatanda\u015f devleti de\u011fil de \u201ctan\u0131d\u0131\u011f\u0131 birini\u201d aramaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, orada siyaset art\u0131k kamu hizmeti olmaktan \u00e7\u0131kar. Arac\u0131l\u0131k d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Makyavelci siyaset tam da burada \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Halk\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr ama o ihtiyac\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in de\u011fil, y\u00f6netmek i\u00e7in kullan\u0131r. Yoksullu\u011fu bitirmez; yoksullu\u011fun kendisine muhta\u00e7l\u0131k \u00fcretmesine izin verir. Kurumlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmez; kurumlar\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan ki\u015fisel g\u00fc\u00e7 dev\u015firir. Liyakatin yerine sadakati koyar. Hak arayan\u0131 rahats\u0131z, biat edeni makbul yurtta\u015f sayar.<\/p>\n
Sonra da b\u00fct\u00fcn bu d\u00fczenin \u00fczerine \u201chalk bizi seviyor\u201d c\u00fcmlesini yerle\u015ftirir.<\/p>\n
Peki bu ger\u00e7ekten sevgi midir?<\/p>\n
Bir insan sizi \u00f6zg\u00fcrce, korkmadan, \u00e7\u0131kar hesab\u0131 yapmadan, herhangi bir kayb\u0131 g\u00f6ze almadan destekliyorsa buna sevgi denebilir. Ama bir toplumda insanlar i\u015fini kaybetmemek, \u00e7ocu\u011funa kadro bulmak, ihalesini s\u00fcrd\u00fcrmek, tayinini yapt\u0131rmak, bursunu kaybetmemek, d\u0131\u015flanmamak ya da yaln\u0131z kalmamak i\u00e7in susuyorsa, orada sevgi de\u011fil, siyasalla\u015fm\u0131\u015f mecburiyet vard\u0131r.<\/p>\n
Bu mecburiyetin alk\u0131\u015f\u0131 g\u00fcr \u00e7\u0131kar ama i\u00e7i bo\u015ftur.<\/p>\n
Kuzey K\u0131br\u0131s gibi k\u00fc\u00e7\u00fck toplumlarda bu daha da yak\u0131c\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkes herkesi tan\u0131r. Bir ki\u015finin s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z, ertesi g\u00fcn bir ba\u015fka masaya ula\u015fabilir. Bir ele\u015ftiri, bir ba\u015fvuru dosyas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne g\u00f6lge gibi d\u00fc\u015febilir. Bir sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131, bir telefon konu\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir. B\u00f6yle toplumlarda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yaln\u0131zca anayasal bir kavram de\u011fildir; insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayatta korkmadan konu\u015fabilmesidir.<\/p>\n
S\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 suyla temas etti\u011finde nas\u0131l ortal\u0131k bir s\u00fcre kaynar, sonra geride s\u00f6nm\u00fc\u015f bir madde kal\u0131rsa, Makyavelci siyaset de toplumu \u00f6nce \u0131s\u0131t\u0131r, sonra yorar, en sonunda da tepkisizle\u015ftirir. \u0130nsanlar bir noktadan sonra haks\u0131zl\u0131\u011fa \u015fa\u015f\u0131rmaz. Kay\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan g\u00f6r\u00fcr. Liyakatsizli\u011fi kader sayar. Kurumlar\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcmesini konu\u015fur ama de\u011fi\u015ftirece\u011fine inanmaz.<\/p>\n
En tehlikeli a\u015fama da budur: Toplum yanmay\u0131 b\u0131rak\u0131r, s\u00f6nmeye ba\u015flar.<\/p>\n
S\u00f6nm\u00fc\u015f toplum, yaln\u0131zca sessiz toplum de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda al\u0131\u015fm\u0131\u015f toplumdur. Haks\u0131zl\u0131\u011fa al\u0131\u015fm\u0131\u015f, torpile al\u0131\u015fm\u0131\u015f, ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmlere al\u0131\u015fm\u0131\u015f, g\u00fcn\u00fc kurtarmaya al\u0131\u015fm\u0131\u015f toplumdur. B\u00fcy\u00fck s\u00f6zlere inanmaz ama k\u00fc\u00e7\u00fck l\u00fctuflara raz\u0131 olur. Devletten hak talep etmek yerine bir siyaset\u00e7iden iyilik bekler.<\/p>\n
Bu d\u00fczenin en a\u011f\u0131r bedeli demokrasinin i\u00e7inin bo\u015falmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasi yaln\u0131zca sand\u0131k de\u011fildir. Demokrasi, yurtta\u015f\u0131n kimseye minnet duymadan ya\u015fayabilmesidir. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n parti sadakatine g\u00f6re de\u011fil, toplum yarar\u0131na g\u00f6re kullan\u0131labilmesidir. Bir gencin i\u015fe girmek i\u00e7in bir parti kap\u0131s\u0131nda beklememesidir. Bir \u00f6\u011fretmenin, bir hekimin, bir memurun, bir akademisyenin, bir i\u015f insan\u0131n\u0131n kendini g\u00fcvende hissetmesidir. Siyaset\u00e7inin sevilmek i\u00e7in de\u011fil, denetlenmek i\u00e7in var oldu\u011funu bilmesidir.<\/p>\n
Bug\u00fcn Kuzey K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n ihtiyac\u0131 olan \u015fey yeni bir ki\u015fisel kurtar\u0131c\u0131 de\u011fildir. \u0130htiya\u00e7 duyulan \u015fey, bu kimyasal tepkimeyi durduracak yeni bir siyasal ahlakt\u0131r.<\/p>\n
Kamu istihdam\u0131nda liyakat, sosyal yard\u0131mlarda \u015feffafl\u0131k, e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, sa\u011fl\u0131kta eri\u015filebilirlik, belediyelerde hesap verebilirlik, \u00fcniversitelerde kalite, devlet y\u00f6netiminde kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fc, siyasette ise ahlaki s\u0131n\u0131r yeniden kurulmad\u0131k\u00e7a bu tepkime devam eder.<\/p>\n
S\u00f6nmemi\u015f kireci suyla bulu\u015fturdu\u011funuzda ortaya \u00e7\u0131kan \u0131s\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ama toplumu iktidar h\u0131rs\u0131yla, ki\u015fisel \u00e7\u0131karla ve Makyavelci hesaplarla bulu\u015fturdu\u011funuzda \u00e7\u0131kan yang\u0131n kader de\u011fildir. Bu yang\u0131n ancak kurumlarla, \u015feffafl\u0131kla, liyakatle, hesap verebilirlikle ve yurtta\u015fl\u0131k bilinciyle s\u00f6nd\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc mesele art\u0131k kimin sevildi\u011fi de\u011fildir.<\/p>\n
Mesele, halk\u0131n ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcrce sevip sevemedi\u011fidir.<\/p>\n
Daha da \u00f6nemlisi \u015fudur: Kuzey K\u0131br\u0131s\u2019ta siyaset, halk\u0131 sevmekten \u00e7ok halka kendini sevdirmeyi \u00f6\u011frenmi\u015fse, orada yaln\u0131zca siyaset de\u011fil, toplumsal vicdan da tepkimeye girmi\u015f demektir.<\/p>\n
Geriye \u015fu soru kal\u0131r: Biz bug\u00fcn bile canl\u0131, tepki veren, hesap soran bir toplum muyuz; yoksa \u00e7oktan s\u00f6nm\u00fc\u015f kirece mi d\u00f6nd\u00fck?<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 suyla bulu\u015funca \u0131s\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar; Makyavelci siyaset de halk\u0131n korkular\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131yla temas etti\u011finde benzer bir toplumsal hararet \u00fcretir. Kuzey K\u0131br\u0131s\u2019ta as\u0131l soru art\u0131k kimin sevildi\u011fi de\u011fil, yurtta\u015f\u0131n ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcrce sevip sevemedi\u011fidir. S\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 suyla bulu\u015ftu\u011funda masum bir temas ya\u015fanmaz. Kimyada bu olay\u0131n form\u00fcl\u00fc basittir: CaO + H\u2082O \u2192 Ca(OH)\u2082 + \u0131s\u0131. Yani<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":113078,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[81],"tags":[],"class_list":["post-113077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kibris"],"yoast_head":"\n