![](\"https:\/\/www.kibristurk.com\/images\/haberler\/2024\/01\/2024te-yasanacak-10-kuresel-risk-1705175932.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
ABD-ABD SAVA\u015eI<\/strong><\/p>\n 1-<\/strong> Kas\u0131mda ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri var. Amerika\u2019n\u0131n ordusu ve ekonomisi son g\u00fc\u00e7l\u00fcyken, siyasi sistemi di\u011fer geli\u015fmi\u015f end\u00fcstriyel demokrasilerden daha i\u015flevsiz… ve bu, 2024’te daha da zay\u0131flama tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri \u00fclkedeki siyasi b\u00f6l\u00fcnmeyi daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirecek, Amerikan demokrasisini \u00fclkenin 150 y\u0131ld\u0131r deneyimlemedi\u011fi bir derecede test edecek ve ABD’nin k\u00fcresel sahnedeki g\u00fcvenilirli\u011fini zay\u0131flatacak. ABD siyasi sistemi dikkat \u00e7ekici derecede b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda ve me\u015fruiyeti ve i\u015flevselli\u011fi de buna ba\u011fl\u0131 olarak erozyona u\u011fruyor.<\/p>\n Halk\u0131n kongre, yarg\u0131 ve medya gibi temel kurumlara olan g\u00fcveni tarihin en d\u00fc\u015f\u00fck seviyelerinde; Kutupla\u015fma ve partizanl\u0131k tarihin en y\u00fcksek seviyelerinde. Eski Ba\u015fkan Donald Trump d\u00fczinelerce a\u011f\u0131r su\u00e7 su\u00e7lamas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yar. Mevcut Ba\u015fkan Joe Biden da ikinci d\u00f6neminin sonunda 86 ya\u015f\u0131nda olacak. Bu b\u00f6l\u00fcnme se\u00e7ime do\u011fru daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fecek.<\/p>\n Kas\u0131m ay\u0131nda kaybetmesi halinde hapis cezas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131n\u0131 bilen Trump adayl\u0131\u011f\u0131 garantiledi\u011fi andan itibaren Cumhuriyet\u00e7i ve Amerikan siyasetini ele ge\u00e7irecek. Krizlerle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00fcnyada, Trump’\u0131n zafer ihtimali Amerika’n\u0131n k\u00fcresel sahnedeki konumunu zay\u0131flatacak. Trump kazan\u0131rsa Biden kabul edecek.<\/p>\n Ancak Demokratlar, Trump’\u0131n hapiste olmas\u0131 gerekti\u011fine inanarak h\u00e2l\u00e2 gayri me\u015fru muamelesi yapacaklar. Trump kaybederse yenilgiyi kabul etmeyecek. Bunun yerine, sonuca itiraz etmek ve s\u00fcrecin me\u015fruiyetini sorgulamak i\u00e7in -yasal ya da yasad\u0131\u015f\u0131- elinden gelen her \u015feyi yapacak. Amerika Birle\u015fik Devletleri halihaz\u0131rda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve i\u015flevsiz geli\u015fmi\u015f end\u00fcstriyel demokrasisidir. 2024 se\u00e7imleri de kim kazan\u0131rsa kazans\u0131n bu sorunu daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131racak.<\/p>\n ORTADO\u011eU U\u00c7URUMUN E\u015e\u0130\u011e\u0130NDE<\/strong><\/p>\n 2-<\/strong>B\u00f6lge art\u0131k sessiz de\u011fil ve uzun s\u00fcre de \u00f6yle olmayacak. Bir tarafta \u0130srail ve ABD, di\u011fer tarafta \u0130ran ve onun dostlar\u0131 ve arada K\u00f6rfez \u00fclkeleri\u2026 Gazze’deki mevcut \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n 2024’te geni\u015fleyen \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n yaln\u0131zca ilk a\u015famas\u0131 olmas\u0131 muhtemel. Gerilimi t\u0131rmand\u0131rman\u0131n yollar\u0131ndan biri \u0130srail’in Hizbullah’\u0131 vurma karar\u0131 almas\u0131 olabilir.<\/p>\n ABD ordusunun \u0130srail’in \u00e7abalar\u0131na destek sa\u011flayaca\u011f\u0131 neredeyse kesin; \u0130ran da Hizbullah’a yard\u0131m edecektir. Yemen\u2019deki Husiler de K\u0131z\u0131ldeniz\u2019deki ticari gemilere sald\u0131rarak gerilimi t\u0131rmand\u0131ran bir yol izliyor. Husiler bu yolda devam ederse, Yemen’deki \u00fcslerine sald\u0131r\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 giderek art\u0131yor ve bu da ABD ve m\u00fcttefiklerini sava\u015f\u0131n daha do\u011frudan i\u00e7ine sokuyor.<\/p>\n Irak ve Suriye’de faaliyet g\u00f6steren \u015eii milisler de ABD \u00fcslerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 sistematik bir \u015fekilde art\u0131rd\u0131. T\u00fcm bu yollar k\u00fcresel ekonomi i\u00e7in risk te\u015fkil ediyor. Son olarak ve belki de en rahats\u0131z edici \u015fekilde, bu \u00e7at\u0131\u015fma Ortado\u011fu’da ve di\u011fer yerlerde siyasi ve dini a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00f6r\u00fckleyecek. Sava\u015fla ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl \u015fiddet zaten Avrupa’y\u0131 vurdu ve ABD de savunmas\u0131z durumda.<\/p>\n KR\u0130T\u0130K M\u0130NERALLER SAVA\u015eI<\/strong><\/p>\n 3-<\/strong> 2024\u2019te d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmetler, kritik madenlerin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bozan, fiyat oynakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran ve alt tedarik zincirlerini yeniden \u015fekillendiren korumac\u0131 \u00f6nlemler alacak.<\/p>\n Kritik mineraller, temiz enerjiden ileri bilgi i\u015flem, biyoteknoloji, ula\u015f\u0131m ve savunmaya kadar 21\u2019inci y\u00fczy\u0131lda b\u00fcy\u00fcmeyi, yenili\u011fi ve ulusal g\u00fcvenli\u011fi y\u00f6nlendirecek hemen hemen her sekt\u00f6r\u00fcn yukar\u0131s\u0131nda yer al\u0131yor. Bu temel hammaddelerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 co\u011frafyalar aras\u0131nda asimetrik olarak da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: D\u00fcnyadaki lityum (Avustralya), kobalt (Demokratik Kongo Cumhuriyeti), nikel (Endonezya) ve nadir toprak elementlerinin (\u00c7in) en az yar\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karan tek \u00fclkeler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu arada, en kritik minerallerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 60 ila y\u00fczde 90’\u0131 \u00c7in’de i\u015fleniyor ve rafine ediliyor. ABD ve Avrupa Birli\u011fi gibi geli\u015fmi\u015f ekonomilerin, \u00c7in ile artan teknoloji rekabeti nedeniyle geli\u015fmi\u015f bilgi i\u015flem ve temiz enerji sekt\u00f6rlerini desteklemek i\u00e7in yerli \u00fcretimi s\u00fcbvanse etmeye ba\u015flamas\u0131yla, kritik minerallere olan talep son y\u0131llarda artt\u0131. Bu y\u0131l, h\u00fck\u00fcmetler sanayi politikalar\u0131n\u0131 ve ticaret k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131rken, kritik maden ithalat\u00e7\u0131lar\u0131 ve ihracat\u00e7\u0131lar\u0131ndan gelen rekabet\u00e7i bask\u0131lar daha da \u015fiddetlenecek.<\/p>\n EL N\u0130NO<\/strong><\/p>\n 4-<\/strong>D\u00f6rt y\u0131ll\u0131k bir aradan sonra, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir El Nino iklim modeli bu y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda zirveye ula\u015facak ve g\u0131da g\u00fcvensizli\u011fine neden olacak, su stresini art\u0131racak, lojisti\u011fi aksatacak, hastal\u0131klar\u0131 yayacak ve g\u00f6\u00e7\u00fc ve siyasi istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 k\u00f6r\u00fckleyecek a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131 beraberinde getirecek. El Nino, en savunmas\u0131z \u00fclkelerdeki en savunmas\u0131z n\u00fcfuslar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131 tehdit edecek, i\u00e7 g\u00f6\u00e7\u00fc (Afrika, Asya ve OrtaDo\u011fu’da) ve s\u0131n\u0131r \u00f6tesi m\u00fclteci ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 (Amerika’da) art\u0131racak.<\/p>\n ABD-\u00c7\u0130N KR\u0130Z\u0130<\/strong><\/p>\n 5-<\/strong> Bu y\u0131l, Amerika Birle\u015fik Devletleri-\u00c7in ili\u015fkileri i\u00e7in bir ba\u015fka \u00e7alkant\u0131l\u0131 y\u0131l olacak ve bir\u00e7ok rahats\u0131z edici unsur, iki taraf\u0131n 2023 y\u0131l\u0131 boyunca olu\u015fturdu\u011fu buzlar\u0131 eritme tehlikesini ortadan kald\u0131racak.<\/p>\n B\u00d6L\u00dcNM\u00dc\u015e UKRAYNA<\/strong><\/p>\n <\/p>\n 6-<\/strong>Ukrayna bu y\u0131l fiilen b\u00f6l\u00fcnecek; bu Ukrayna ve Bat\u0131 i\u00e7in kabul edilemez bir sonu\u00e7 ama yine de ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fecek. Sava\u015f olduk\u00e7a statik bir \u00e7izgiye sahip bir savunma m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken, Rusya en az\u0131ndan K\u0131r\u0131m yar\u0131madas\u0131nda ve Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia ve Kherson oblastlar\u0131nda (Ukrayna topraklar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 18’i) i\u015fgal etti\u011fi topraklar\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc elinde tutacak.<\/p>\n Ancak Rusya art\u0131k sava\u015f alan\u0131 inisiyatifine ve maddi bir avantaja sahip; 2024’te daha fazla toprak ele ge\u00e7irebilir. Ukrayna’n\u0131n y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda askeri g\u00fc\u00e7lerini geli\u015ftirmesi ve hem 2024 hem de 2025 i\u00e7in etkili askeri stratejiler geli\u015ftirmesi gerekecek. Ukrayna’n\u0131n ayr\u0131ca ba\u015fkanl\u0131k y\u00f6netimi ile ge\u00e7en y\u0131lki kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na katk\u0131da bulunan askeri liderlik ve Kiev Belediye Ba\u015fkan\u0131 Vitali Klitschko gibi di\u011fer siyasi liderler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen i\u00e7 \u00e7eki\u015fmeyi de sona erdirmesi gerekecek.<\/p>\n Bu y\u0131l, sava\u015fta bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131: Ukrayna insan g\u00fcc\u00fc sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmezse, silah \u00fcretimini art\u0131rmazsa, ger\u00e7ek\u00e7i bir ordu kurmazsa ve stratejisini yak\u0131n zamanda s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrse sava\u015f\u0131 gelecek y\u0131l gibi erken bir zamanda \u201ckaybedebilir.\u201d B\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir Ukrayna ayn\u0131 zamanda ABD’nin k\u00fcresel sahnedeki g\u00fcvenilirli\u011fini de zay\u0131flatacakt\u0131r. ABD, Ukrayna’n\u0131n kendisini korumas\u0131na ve “ne kadar s\u00fcrerse” topraklar\u0131n\u0131 geri kazanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcvenlik taahh\u00fcd\u00fcnde bulundu.<\/p>\n Y\u00d6NET\u0130LEMEYEN YAPAY ZEK\u00c2<\/strong><\/p>\n 7-<\/strong> Teknoloji \u015firketleri k\u0131s\u0131tlamalardan kurtulduk\u00e7a ve \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc yapay zek\u00e2 modelleri ve ara\u00e7lar\u0131 h\u00fck\u00fcmetlerin kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131na yay\u0131ld\u0131k\u00e7a, yapay zek\u00e2 y\u00f6neti\u015fimindeki bo\u015fluklar 2024’te belirginle\u015fecek. 2024’te bu yapay zek\u00e2 y\u00f6neti\u015fim bo\u015flu\u011funa d\u00f6rt fakt\u00f6r katk\u0131da bulunacak:<\/p>\n -Siyaset: AI\u2019yle ilgili a\u00e7\u0131k kaynaklar\u0131n y\u00f6netiminde anla\u015f\u0131lamayacak.<\/p>\n – Atalet: Yapay zek\u00e2 art\u0131k “mevcut \u015fey” olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011fu lider, siyasi a\u00e7\u0131dan daha belirgin \u00f6nceliklerine y\u00f6nelecek.<\/p>\n -Teknolojik h\u0131z: Yapay zek\u00e2 h\u0131zla geli\u015fmeye devam edecek ve yetenekleri yakla\u015f\u0131k her alt\u0131 ayda bir ikiye katlanacak.<\/p>\n -Ayr\u0131lma: Teknoloji ilerledik\u00e7e, jeopolitik avantaj ve ticari \u00e7\u0131karlar\u0131n artan cazibesi, h\u00fck\u00fcmetleri ve \u015firketleri, kat\u0131ld\u0131klar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 olmayan anla\u015fmalardan ayr\u0131lmaya te\u015fvik edecek.<\/p>\n \u00c7\u0130N\u2019\u0130N TOPARLANAMAMASI<\/strong><\/p>\n 8-<\/strong>Pekin’in \u00fclkenin s\u0131\u00e7rayan b\u00fcy\u00fcme modeli, mali k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131, yetersiz talebi ve g\u00fcven krizini ele almadaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin me\u015fruiyetindeki bo\u015fluklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karacak ve toplumsal istikrars\u0131zl\u0131k riskini art\u0131racakt\u0131r. 2023’te k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn derinle\u015fti\u011fine dair uyar\u0131 i\u015faretlerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 zaten g\u00f6rd\u00fck. Bu y\u0131l \u00fclkeye yeniden yat\u0131r\u0131m yapma iste\u011fi, belirsiz ve \u00e7eli\u015fkili politika sinyalleri, jeopolitik riskle ilgili artan endi\u015feler ve \u00c7KP’nin devam eden d\u00fczenleyici bask\u0131lar\u0131 nedeniyle azalmaya devam edecek. D\u00f6rt ekonomik fakt\u00f6r 2024’te toparlanmay\u0131 engelleyecek:<\/p>\n -S\u0131f\u0131r-COVID politikas\u0131 sonras\u0131ndaki yeniden a\u00e7\u0131lmadan kaynaklanan r\u00fczgar, yava\u015flayan gelir art\u0131\u015f\u0131, artan i\u015fsizlik ve yerel y\u00f6netim mali konsolidasyonu nedeniyle ortadan kalkacak.<\/p>\n -Gayrimenkul sekt\u00f6r\u00fcndeki zay\u0131fl\u0131k.<\/p>\n -D\u0131\u015f talebin azl\u0131\u011f\u0131. \u00c7in ihracat\u0131na y\u00f6nelik uluslararas\u0131 talep 2023’e g\u00f6re daha az diren\u00e7li olacak.<\/p>\n -H\u00fck\u00fcmetin t\u00fcm ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n \u201ckafas\u0131na vurma\u201d tepkisi ters tepecek ve h\u00fck\u00fcmetin zaten gergin olan idari kapasitesini test edilecek.<\/p>\n ENFLASYON<\/strong><\/p>\n 9-<\/strong>2021’de ba\u015flayan k\u00fcresel enflasyon \u015foku, 2024’te de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekonomik ve siyasi etki yaratmaya devam edecek. \u0130nat\u00e7\u0131 enflasyonun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek faizler, d\u00fcnya genelinde b\u00fcy\u00fcmeyi yava\u015flatacak. Makroekonomik politika tamponlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde t\u00fckenmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle h\u00fck\u00fcmetlerin b\u00fcy\u00fcmeyi te\u015fvik etmek veya \u015foklara yan\u0131t vermek i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 kapsam\u0131 olacak, bu da finansal stres, sosyal huzursuzluk ve siyasi istikrars\u0131zl\u0131k riskini art\u0131racak.<\/p>\n AVRUPA S\u0130YASET\u0130N\u0130N POP\u00dcL\u0130ST ELE GE\u00c7MES\u0130<\/strong><\/p>\n 10-<\/strong>Pek \u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve pop\u00fclist partilere verilen deste\u011fin artmas\u0131, Avrupa’n\u0131n sava\u015f sonras\u0131 d\u00fczenini belirleyen merkezci fikir birli\u011finin 2024’te \u00e7\u00f6kebilece\u011fi endi\u015fesini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ABD-ABD SAVA\u015eI 1- Kas\u0131mda ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri var. Amerika\u2019n\u0131n ordusu ve ekonomisi son g\u00fc\u00e7l\u00fcyken, siyasi sistemi di\u011fer geli\u015fmi\u015f end\u00fcstriyel demokrasilerden daha i\u015flevsiz… ve bu, 2024’te daha da zay\u0131flama tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri \u00fclkedeki siyasi b\u00f6l\u00fcnmeyi daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirecek, Amerikan demokrasisini \u00fclkenin 150 y\u0131ld\u0131r deneyimlemedi\u011fi bir derecede test edecek ve ABD’nin k\u00fcresel sahnedeki g\u00fcvenilirli\u011fini zay\u0131flatacak. ABD siyasi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26267,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-26266","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spor"],"yoast_head":"\n