![\"G\u00f6\u00e7](\"https:\/\/image.dha.com.tr\/i\/dha\/75\/750x0\/65be04b1c608f747c7cab3bb.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de en fazla k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f bulunan illerden olan Van’da, \u00f6zellikle G\u00fcrp\u0131nar il\u00e7esi hayvan say\u0131s\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor. \u0130l\u00e7edeki k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015flar aras\u0131nda en dikkat \u00e7ekeni ise Norduz koyunu. D\u00fcnyada sadece G\u00fcrp\u0131nar il\u00e7esinin Norduz b\u00f6lgesinde bulunan bu koyun, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, ya\u015fama s\u00fcresi ve adaptasyon yetene\u011fiyle biliniyor. Norduz koyunu, uzun bacakl\u0131 ve y\u00fcksek yap\u0131l\u0131, boynu tamamen yapa\u011f\u0131 ile kapl\u0131, \u00fc\u00e7 par\u00e7al\u0131 kuyruklu, siyah beyaz ve k\u00fcl renkli, erkekleri boynuzlu, di\u015filerin ise yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 boynuzlu olan bir \u0131rk olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Norduz koyunu, T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemli gen kaynaklar\u0131 aras\u0131nda ve nesli koruma alt\u0131nda bulunuyor. Irk\u0131n eti, s\u00fct\u00fc ve di\u011fer \u00f6zellikler bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer koyunlara g\u00f6re daha kaliteli verim elde ediliyor. Bu koyunlar\u0131n ba\u015fka \u00f6zelli\u011fi de 13 kaburgas\u0131n\u0131n bulunmas\u0131.<\/p>\n
2018 y\u0131l\u0131nda Van Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l \u00dcniversitesi’nde, Norduz Koyunu ve Ke\u00e7isi Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi kuruldu. Bu merkez, G\u00fcrp\u0131nar il\u00e7esinde yeti\u015ftirilen ve \u00fcst\u00fcn \u00f6zellikler g\u00f6steren Norduz koyunu ve ke\u00e7isinin koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, yeti\u015ftirilmesi amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yor.
\nNesli koruma alt\u0131nda olan ve T\u00fcrkiye’nin de \u00f6nemli gen kaynaklar\u0131ndan Norduz koyunu nesli ise bir k\u00f6y sayesinde yok olmaktan kurtuldu. 1990’l\u0131 y\u0131llarda Norduz b\u00f6lgesindeki bir\u00e7ok k\u00f6yde vatanda\u015flar, g\u00fcvenlik nedeniyle ba\u015fka illere g\u00f6\u00e7 etti. Ge\u00e7imlerini tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla sa\u011flayan k\u00f6yl\u00fcler, ellerindeki hayvanlar\u0131 sat\u0131p b\u00f6lgeden ayr\u0131ld\u0131. B\u00f6lgedeki g\u00f6\u00e7lerle, Norduz koyununun nesli de tehlikeye girdi. Ge\u00e7erli k\u00f6y\u00fcnde ya\u015fayanlar, b\u00f6lgeden ayr\u0131lmad\u0131 ve koyunlar\u0131n\u0131 da satmad\u0131. B\u00f6lgede say\u0131s\u0131 fazla olan ancak g\u00f6\u00e7 s\u0131ras\u0131nda sat\u0131lan Norduz koyununun nesli, g\u00f6\u00e7 etmeyen tek k\u00f6y olan Ge\u00e7erli halk\u0131 sayesinde korundu. 2007 y\u0131l\u0131nda ise Norduz koyunu neslinin korunmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar da b\u00fcy\u00fck\u015fehir yasas\u0131yla mahalle olan Ge\u00e7erli’den ba\u015flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Halen hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 G\u00fcrp\u0131nar’a yakla\u015f\u0131k 60 kilometre uzakl\u0131ktaki Ge\u00e7erli Mahallesi’nde ya\u015fayan \u00d6mer Erta\u015f, 1990’l\u0131 y\u0131llardaki g\u00f6\u00e7lere de\u011finerek, \u201cBiz o d\u00f6nem g\u00f6\u00e7 etmedik, hayvanlar\u0131m\u0131z\u0131 da satmad\u0131k. Norduz koyunu, sadece o d\u00f6nem bizim k\u00f6yde kald\u0131. Hayvanc\u0131l\u0131\u011fa devam ettik. Sadece bu b\u00f6lgede bizim k\u00f6y\u00fcm\u00fcz g\u00f6\u00e7 etmedi. Elimizdeki koyunlar\u0131 satmad\u0131k. Bizim k\u00f6y, Norduz koyununun neslini kurtard\u0131. K\u00f6y\u00fcm\u00fcz olmasayd\u0131, Norduz koyunu kalmazd\u0131. \u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr \u015fimdiye kadar da korumaya devam ediyoruz. \u015eu an da k\u00f6yde 600- 700 koyunumuz var. K\u0131\u015f\u0131n sadece \u00e7obanlar kal\u0131yor. Bizler Van kent merkezine gidiyoruz. \u0130lkbahar da k\u00f6y\u00fcm\u00fcze gelerek hayvanc\u0131l\u0131\u011fa devam ediyoruz\u201d dedi.<\/p>\n
\u0130l\u00e7e Tar\u0131m ve Orman M\u00fcd\u00fcr\u00fc Yakup Ayten, Ge\u00e7erli Mahallesi’nin de\u011ferini vurgulayarak, \u201cE\u011fer Ge\u00e7erli Mahallesi olmasayd\u0131 belki bug\u00fcn biz Norduz koyunu \u0131rk\u0131ndan bahsetmemi\u015f olacakt\u0131k. Ge\u00e7erli Mahallesi Norduz koyunu \u0131rk\u0131n\u0131n bug\u00fcne kadar gelmesinde en b\u00fcy\u00fck \u00f6nc\u00fclerden birisi diyebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla proje buradan ba\u015flat\u0131ld\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yo\u011fun olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 il\u00e7emizde yakla\u015f\u0131k 600 bin k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan\u0131m\u0131z var. Bunun yakla\u015f\u0131k 250 bini Norduz b\u00f6lgemizde bulunmaktad\u0131r. Bu 250 bin hayvan\u0131n 18-20 adedinin saf Norduz koyunu \u0131rk\u0131n\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. Gen kaynaklar\u0131n\u0131 koruma ad\u0131na i\u015fletmelerdeki hayvan say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rarak \u00fcreticinin para kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, bunun d\u0131\u015f\u0131nda Norduz koyunu etine co\u011frafi i\u015faret kazand\u0131rmay\u0131 hedefliyoruz. Son y\u0131llarda de\u011feri giderek azalan y\u00fcn yapra\u011f\u0131n\u0131n da i\u015flenmesi ile alakal\u0131 projeler geli\u015ftirerek \u00fcreticiyi k\u0131rsalda, kendinin daha \u00f6nceden bildi\u011fi i\u015fi terk etmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ad\u0131na \u00f6nlemler almay\u0131 hedefliyoruz\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rmalar ve Politikalar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc’ne ba\u011fl\u0131 Van G\u00f6l\u00fc ve Zap Havzas\u0131’n\u0131 i\u00e7eren b\u00f6lgeden sorumlu olarak Van’da kurulan Van Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc, bu \u0131rk\u0131n yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli projeler y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Bu y\u0131l ba\u015flat\u0131lan 2 proje kapsam\u0131nda, Norduz b\u00f6lgesindeki 26 mahalledeki koyunlar, ekipler taraf\u0131ndan tek tek kontrol edilip, en saf Norduz koyunlar\u0131 tespit ediliyor ve yeti\u015ftiren \u00e7ift\u00e7ilere de destek sa\u011flan\u0131yor. B\u00f6lgede say\u0131 tespit \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Van Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc Erdal Orman, \u00e7ift\u00e7ilerle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp, belirlenen Norduz koyunlar\u0131n\u0131n di\u011fer s\u00fcr\u00fclerden ayr\u0131 tutulmas\u0131n\u0131 istediklerini kaydederek, \u201cBu projelerle Norduz koyununu koruma alt\u0131na alma, d\u00fcnyaya tan\u0131tma ve neslinin t\u00fcm \u00f6zellikleri ile birlikte muhafaza edilmesi sa\u011flanacak\u201d dedi.<\/p>\n<\/p>\n
Erdal Orman, Van, Mu\u015f, Bitlis, A\u011fr\u0131 ve Hakkari illerini i\u00e7ine alan b\u00f6lgede yeni kurulan enstit\u00fcn\u00fcn ilk ama\u00e7lar\u0131ndan birinin, bu b\u00f6lgeye has bitki ve hayvan genetik kaynaklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve neslinin devam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u00dclkedeki k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n merkezi konumundaki Van’\u0131n ayn\u0131 zamanda meralar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da \u00f6nemli oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Orman, \u201cBu y\u00f6renin geni\u015f mera olanaklar\u0131, farkl\u0131 bitki t\u00fcrleri ve farkl\u0131 y\u00fckseklikteki yaylalar\u0131 farkl\u0131 koyun varyantlar\u0131n\u0131n burada uyum sa\u011flamas\u0131na, yay\u0131lmas\u0131na sebep olmu\u015f. Norduz koyunu da bunlardan biri. Akkaraman varyant\u0131 olarak bilinen Norduz koyunu, bu b\u00f6lgeye has bir koyun. Yeni kurulan enstit\u00fcm\u00fczle yeni 2, daha \u00f6nce y\u00fcr\u00fct\u00fclen 1 proje ile Norduz koyunu koruma alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
Erdal, \u2018Yerli Genetik Kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n Yeti\u015ftirici Elinde Korunmas\u0131 ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi’ adl\u0131 projenin oldu\u011funu belirterek, \u201cBu proje kapsam\u0131nda Norduz b\u00f6lgesinde Norduz koyununun \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan koyunlar \u00f6ncelikle tespit ediliyor. Daha sonra te\u015fvik ama\u00e7l\u0131 belli say\u0131da hayvanlar i\u00e7in destekleme \u00f6demesi yap\u0131l\u0131yor. Bir taahh\u00fctnameyle bu proje s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Buna g\u00f6re s\u00fcr\u00fc sahibi veya yeti\u015ftirici bu Norduz koyunu s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc ay\u0131r\u0131yor ve 5 y\u0131l boyunca satm\u0131yor. B\u00f6ylelikle bu koyun t\u00fcr\u00fc kendi meras\u0131nda kendi ortam\u0131nda korumaya al\u0131nm\u0131\u015f oluyor. Yani \u2018Yerli Genetik Kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n Yeti\u015ftirici Elinde Korunmas\u0131 ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi’, \u2018Norduz Koyununun Fiziksel \u00d6zelliklerinin Tan\u0131mlanmas\u0131, S\u00fct Verimi ve Bile\u015fenlerine Etkisi’ ve \u2018Norduz Koyununun Kontroll\u00fc \u015eartlarda Muhafazas\u0131’ adl\u0131 3 proje ile Norduz koyununu koruma alt\u0131na alma, d\u00fcnyaya tan\u0131tma neslinin t\u00fcm \u00f6zellikleri ile birlikte muhafaza edilmesi sa\u011flanacak\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Norduz b\u00f6lgesindeki O\u011fuldam Mahallesi Muhtar\u0131 Mehmet \u015eefik Al\u0131c\u0131 ise \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r hayvanc\u0131l\u0131k yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00fcreticilerin Norduz koyununa sahip \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Al\u0131c\u0131, \u0130l ve \u0130l\u00e7e Tar\u0131m m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemine de\u011finerek, \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n verimli olabilmesi i\u00e7in \u00fcreticilerin \u00e7ok daha fazla desteklenmesi laz\u0131m. Buradaki \u00e7ift\u00e7iler desteklenirse \u00e7ift\u00e7i hayvan\u0131na, k\u00f6y\u00fcne sahip \u00e7\u0131kar ve k\u00f6yl\u00fc istedi\u011fi verimi ald\u0131k\u00e7a k\u00f6yde kalma s\u00fcresi daha uzar. Yoksa k\u00f6ylerimiz bo\u015fal\u0131yor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye’de en fazla k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f bulunan illerden olan Van’da, \u00f6zellikle G\u00fcrp\u0131nar il\u00e7esi hayvan say\u0131s\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor. \u0130l\u00e7edeki k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015flar aras\u0131nda en dikkat \u00e7ekeni ise Norduz koyunu. D\u00fcnyada sadece G\u00fcrp\u0131nar il\u00e7esinin Norduz b\u00f6lgesinde bulunan bu koyun, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, ya\u015fama s\u00fcresi ve adaptasyon yetene\u011fiyle biliniyor. Norduz koyunu, uzun bacakl\u0131 ve y\u00fcksek yap\u0131l\u0131, boynu tamamen yapa\u011f\u0131 ile kapl\u0131, \u00fc\u00e7 par\u00e7al\u0131 kuyruklu, siyah<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28971,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-28970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"yoast_head":"\n