![\"\"](\"https:\/\/brtk.net\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/23\/fuzyon-1766707.jpg?ver=6a14ca814aab5c89606d79d93fedb3e5\")
<\/div>\n\u00c7in\u2019in Deneysel Geli\u015fmi\u015f S\u00fcperiletken Tokamak (EAST) reakt\u00f6r\u00fc, 1.066 saniye boyunca y\u00fcksek hapsolmu\u015f plazma durumunu koruyarak yeni bir d\u00fcnya rekoru k\u0131rd\u0131. 20 Ocak\u2019ta elde edilen bu ba\u015far\u0131, temiz ve s\u0131n\u0131rs\u0131z enerji kayna\u011f\u0131 olarak f\u00fczyon g\u00fcc\u00fcn\u00fc geli\u015ftirme yolunda \u00f6nemli bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n
EAST projesinin nihai hedefi, G\u00fcne\u015f\u2019in n\u00fckleer f\u00fczyon s\u00fcrecini taklit ederek insanl\u0131\u011fa t\u00fckenmez ve temiz bir enerji kayna\u011f\u0131 sunmak. Ayn\u0131 zamanda bu teknoloji, G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin \u00f6tesine yap\u0131lacak ke\u015fifler i\u00e7in de kritik bir rol oynayabilir.<\/p>\n
D\u00fcnya genelinde bilim insanlar\u0131, bu iddial\u0131 hedefe ula\u015fmak i\u00e7in 70 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Ancak bir n\u00fckleer f\u00fczyon cihaz\u0131ndan elektrik \u00fcretmek, baz\u0131 b\u00fcy\u00fck zorluklar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Bunlar aras\u0131nda 100 milyon santigrat derecenin \u00fczerindeki s\u0131cakl\u0131klara ula\u015fmak, kararl\u0131 ve uzun s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 sa\u011flamak ve f\u00fczyon s\u00fcrecini hassas \u015fekilde kontrol edebilmek bulunuyor.<\/p>\n
Rekor Getiren Teknolojik Geli\u015fmeler<\/strong> ASIPP Direkt\u00f6r\u00fc ve HFIPS Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Song Yuntao, \u201cBir f\u00fczyon cihaz\u0131n\u0131n, s\u00fcrekli enerji \u00fcretimi i\u00e7in binlerce saniye boyunca kararl\u0131 ve verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor. Bu yeni rekor, i\u015flevsel bir f\u00fczyon reakt\u00f6r\u00fc in\u015fa etme hedefimize do\u011fru b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131md\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n EAST\u2019in Fizik ve Deneysel Operasyonlar B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Gong Xianzu, \u00f6nceki deneylerden bu yana cihaz\u0131n bir\u00e7ok sisteminde iyile\u015ftirmeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u00d6zellikle, yakla\u015f\u0131k 70.000 ev tipi mikrodalga f\u0131r\u0131na e\u015fde\u011fer g\u00fc\u00e7te \u00e7al\u0131\u015fan \u0131s\u0131tma sistemi, yeni g\u00fcncellemelerle g\u00fc\u00e7 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131rken kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00fcreklili\u011fini korudu.<\/p>\n Uluslararas\u0131 F\u00fczyon Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na Destek<\/strong> \u00c7in, 2006 y\u0131l\u0131nda Uluslararas\u0131 Termon\u00fckleer Deneysel Reakt\u00f6r (ITER) program\u0131na yedinci \u00fcye olarak kat\u0131ld\u0131. Anla\u015fma kapsam\u0131nda \u00c7in, ITER\u2019in in\u015fas\u0131 ve i\u015fletiminde yakla\u015f\u0131k %9\u2019luk bir paya sahip ve ASIPP, bu projedeki ana \u00c7in kurumu olarak g\u00f6rev yap\u0131yor.<\/p>\n G\u00fcney Fransa\u2019da in\u015fa edilen ITER, tamamland\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck manyetik hapsolmu\u015f plazma fizi\u011fi deneyi ve en b\u00fcy\u00fck deneysel tokamak f\u00fczyon reakt\u00f6r\u00fc olacak.<\/p>\n Son y\u0131llarda EAST, ITER ve gelecekteki \u00c7in F\u00fczyon M\u00fchendisli\u011fi Test Reakt\u00f6r\u00fc (CFETR) gibi projeler i\u00e7in kritik \u00f6neme sahip olan y\u00fcksek hapsetme modunda \u00f6nemli ilerlemeler kaydetti. Bu ba\u015far\u0131lar, k\u00fcresel f\u00fczyon reakt\u00f6rlerinin geli\u015ftirilmesine de\u011ferli bilimsel veriler sunuyor.<\/p>\n EAST\u2019in bulundu\u011fu Hefei, Anhui Eyaleti\u2019nde, f\u00fczyon enerjisinin geli\u015ftirilmesi ve uygulanmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak amac\u0131yla yeni nesil deneysel f\u00fczyon ara\u015ft\u0131rma tesisleri in\u015fa ediliyor.<\/p>\n ASIPP Direkt\u00f6r\u00fc Song Yuntao, \u201cEAST arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fini geni\u015fletmeyi ve f\u00fczyon enerjisini insanl\u0131k i\u00e7in pratik bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi umuyoruz\u201d dedi.<\/p>\n<\/p><\/div>\n
Hefei Fizik Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc (HFIPS) Plazma Fizi\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc (ASIPP) taraf\u0131ndan y\u00f6netilen EAST projesi, daha \u00f6nce 2023\u2019te 403 saniyelik f\u00fczyon rekorunu k\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ancak yeni rekor, bu s\u00fcreyi \u00fc\u00e7 kattan fazla a\u015farak f\u00fczyon ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir s\u0131\u00e7rama ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n
2006 y\u0131l\u0131nda kurulan EAST, \u00c7inli ve uluslararas\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131n f\u00fczyonla ilgili deneyler yapabilece\u011fi a\u00e7\u0131k bir test platformu olarak hizmet veriyor.<\/p>\n