<\/p>\n
\n\tBilim insanlar\u0131na g\u00f6re bu s\u00fcre\u00e7, tektonik plakalar\u0131n do\u011fal ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 ve d\u00fcnya tarihinin tamamen silinmesini \u00f6nleyen bir mekanizma olabilir.<\/p>\n
\n\tLouisiana Eyalet \u00dcniversitesi\u2019nden jeolog Brandon Shuck, \u201cBir dalma-batma b\u00f6lgesinin olu\u015fmas\u0131, bir treni yoku\u015f yukar\u0131 itmek gibidir; \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir enerji gerekir. Ama bir kez ba\u015flad\u0131 m\u0131, art\u0131k durdurmak neredeyse imk\u00e2ns\u0131z hale gelir. Bu s\u00fcreci bitirmek ise adeta bir tren kazas\u0131 gibidir\u201d diyor.<\/p>\n
\n\tShuck ve ekibi, Vancouver Adas\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klar\u0131nda d\u00f6rt tektonik plakan\u0131n kesi\u015fti\u011fi b\u00f6lgede, Explorer, Juan de Fuca, Pasifik ve Kuzey Amerika plakalar\u0131, deniz taban\u0131 alt\u0131ndaki hareketleri y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc sismik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemiyle inceledi.<\/p>\n
\n\tAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar, yer alt\u0131ndaki sars\u0131nt\u0131lardan yay\u0131lan akustik dalgalar\u0131 analiz ederek, Explorer plakas\u0131n\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda 75 kilometre uzunlu\u011funda aktif bir fay hatt\u0131 tespit etti. Bu k\u0131r\u0131klar, plakan\u0131n stres alt\u0131nda par\u00e7alara ayr\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Hen\u00fcz tamamen kopmam\u0131\u015f olsalar da, bilim insanlar\u0131na g\u00f6re \u201cy\u0131rt\u0131lma an\u0131\u201d \u00e7ok yak\u0131n.<\/p>\n
\n\tShuck, \u201cBir dalma-batma b\u00f6lgesinin yok olu\u015funa ilk kez bu kadar net tan\u0131k oluyoruz. Bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ani de\u011fil, ad\u0131m ad\u0131m ger\u00e7ekle\u015fiyor. Plaka par\u00e7a par\u00e7a ayr\u0131l\u0131yor, mikro plakalar ve yeni s\u0131n\u0131rlar olu\u015fuyor. Bu bir tren kazas\u0131 de\u011fil, bir trenin vagon vagon raydan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 izlemek gibi\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\n\tAra\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, plakan\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri art\u0131k sismik olarak pasif, yani yer hareketlerine kat\u0131lm\u0131yor. Bu par\u00e7alar ana sistemden koptuk\u00e7a, dalma-batma s\u00fcreci de a\u011f\u0131rl\u0131k kayb\u0131 nedeniyle yava\u015flayacak ve sonunda duracak.<\/p>\n
\n\tElde edilen veriler, jeolojik kay\u0131tlarda g\u00f6r\u00fclen volkanik kaya dizilimleriyle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu dizilimler, y\u0131rt\u0131lma s\u00fcrecinin kademeli ilerledi\u011fini ve milyonlarca y\u0131l s\u00fcren bu evrimin, D\u00fcnya kabu\u011funun yenilenmesinde kritik bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
\n\t\u00c7al\u0131\u015fma, Science Advances dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n