<\/p>\n
\n\tBMMYK’nin iklim krizinin g\u00f6\u00e7ler ve m\u00fclteciler \u00fczerine odaklanan “Ka\u00e7\u0131\u015f yok II: \u0130zlenecek Yol” ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporu, Brezilya’n\u0131n Belem kentindeki COP30 \u0130klim Zirvesi kapsam\u0131nda d\u00fczenlenen ve BM M\u00fclteciler Y\u00fcksek Komiseri Filippo Grandi ile \u0130klim adaleti \u00fczerine faaliyet g\u00f6steren Mawon Derne\u011finin kurucu orta\u011f\u0131 Robert Montinard’\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n
\n\t\u0130klim krizinin, mevcut e\u015fitsizlikleri ve adaletsizlikleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan ve derinle\u015ftiren “risk \u00e7arpan\u0131” olarak nitelendirildi\u011fi raporda, bu fakt\u00f6r\u00fcn \u00e7at\u0131\u015fma, \u015fiddet ve zorla yerinden edilmenin, s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde veya \u00f6tesindeki etkilerini de kapsad\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<\/p>\n
\n\tRaporda, “Sel, f\u0131rt\u0131na, kurakl\u0131k ve a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar, su ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini tehdit eden \u00e7\u00f6lle\u015fme, deniz seviyesinin y\u00fckselmesi ve ekosistemlerin tahribat\u0131 gibi yava\u015f geli\u015fen afetlerin yan\u0131 s\u0131ra \u00e7at\u0131\u015fmalara ve zorunlu g\u00f6\u00e7lere de neden olan hava ko\u015fullar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.” ifadelerine yer verildi.<\/p>\n
\n\tRapora g\u00f6re, son 10 y\u0131lda a\u015f\u0131r\u0131 hava ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 afetler nedeniyle yakla\u015f\u0131k 250 milyon ki\u015fi \u00fclke i\u00e7inde yerinden oldu. Bu, g\u00fcnde ortalama 70 bin ki\u015finin yerinden edildi\u011fi anlam\u0131na gelirken, 2023 y\u0131l\u0131nda, 10 y\u0131ll\u0131k ortalaman\u0131n y\u00fczde 10 \u00fczerinde bir art\u0131\u015f kaydedildi.<\/p>\n
\n\tHaziran 2025 itibar\u0131yla sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan ki\u015fi say\u0131s\u0131n\u0131n 117 milyona ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilirken, bunun neredeyse y\u00fczde 75’ine tekab\u00fcl eden 86 milyonunun iklimle ba\u011flant\u0131l\u0131 risklerin y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fclkelerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 vurguland\u0131.<\/p>\n
\n\tKenya, Etiyopya ve Ruanda’daki g\u00f6\u00e7men kamplar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131klar ve d\u00fczensiz ya\u011f\u0131\u015flardan, \u00dcrd\u00fcn ve Pakistan\u2019dakiler y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klardan, Banglade\u015f\u2019tekiler ise \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flardan etkilendi.<\/p>\n
\n\tKurakl\u0131k Zambiya\u2019da, sel felaketleri ise Brezilya, Burundi, Kamerun, \u00c7ad, Mali, Nijer, Nijerya ve G\u00fcney Sudan\u2019da acil durumlara yol a\u00e7t\u0131. Yaln\u0131zca 2024’te, BMMYK\u2019nin ilan etti\u011fi acil durumlar\u0131n \u00fc\u00e7te biri, \u00e7at\u0131\u015fmalardan ka\u00e7an insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde meydana gelen a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131ndan kaynakland\u0131.<\/p>\n
\n\tD\u00fcnyan\u0131n en fazla m\u00fclteciye ev sahipli\u011fi yapan 15 b\u00f6lgesinde ya\u015fayanlar, 2007-2016 aras\u0131nda y\u0131lda ortalama 101 g\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak havaya maruz kal\u0131rken, 2050’ye gelindi\u011finde bu say\u0131n\u0131n 202 g\u00fcne ula\u015fabilece\u011fi tahmin ediliyor.<\/p>\n
\n\tRapora g\u00f6re, hem \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 hem de iklim a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131r\u0131lgan \u00fclke say\u0131s\u0131, 2009’dan bu yana \u00fc\u00e7 kat artm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n
\n\tGrandi, raporun ilkini iki y\u0131l \u00f6nce yay\u0131mlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve gelinen noktada baz\u0131 verilerin daha \u00e7arp\u0131c\u0131 hale geldi\u011fini belirterek, iklim krizinden en \u00e7ok etkilenenlerin, zaten k\u0131r\u0131lgan durumdaki insanlar oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n
\n\tGrandi, “\u00d6zellikle m\u00fclteciler, yerinden edilmi\u015f ki\u015filer ve evlerini terk etmek zorunda kalanlar bu krizin etkilerini en a\u011f\u0131r \u015fekilde hissediyor.” dedi.<\/p>\n
\n\tBu b\u00f6lgelerde a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklarla m\u00fccadele etmeye yard\u0131mc\u0131 altyap\u0131 sistemlerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7eken Grandi, bu nedenle m\u00fcltecilerde \u00f6nemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
\n\tBu duruma Suriye’yi \u00f6rnek g\u00f6steren Grandi, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
\n\t“Suriye, son 20 y\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck m\u00fclteci krizine sahne oldu. Esed rejiminin sona ermesinin ard\u0131ndan bir\u00e7ok ki\u015fi evlerine geri d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131. \u015eu ana kadar yakla\u015f\u0131k 1 milyon m\u00fclteci ve 2 milyon civar\u0131nda yerinden edilmi\u015f ki\u015fi evlerine d\u00f6nd\u00fc ancak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 manzara kurakl\u0131k oldu. Bu durum, iklim krizinin sadece \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle yerinden edilenleri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda geri d\u00f6nenleri de ciddi \u015fekilde etkiledi\u011fini g\u00f6steriyor.”<\/p>\n
\n\tBMMYK olarak d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde iklim krizinden etkilenen m\u00fcltecilere yard\u0131m i\u00e7in bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini anlatan Grandi, “L\u00fctfen bu raporun duyurulmas\u0131na destek verin. Yerinden edilmi\u015f insanlar, \u00e7at\u0131\u015fma ve iklim krizinin etkilerini birlikte ya\u015fayan m\u00fcltecileri savunabilmemiz i\u00e7in bize yard\u0131mc\u0131 olun.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\n\tMontinard ise iklim adaletinin sa\u011flanmas\u0131nda iklim finansman\u0131n\u0131n anahtar rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, k\u00fc\u00e7\u00fck miktarda finansman\u0131n dahi b\u00fcy\u00fck bir etki olu\u015fturabilece\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
\n\t\u0130klim finansman\u0131na herkesin eri\u015febilmesi gerekti\u011fini vurgulayan Montinard, s\u00f6zlerini, “Ben, bug\u00fcn buraya gelemeyen ve seslerini duyuramayan \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi ad\u0131na konu\u015fuyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc adil bir ge\u00e7i\u015f, iklim adaleti olmadan m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ve iklim adaleti, iklim krizinden en \u00e7ok etkilenenlerin kat\u0131l\u0131m\u0131 olmadan sa\u011flanamaz.” diyerek tamamlad\u0131.<\/p>\n