ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin savunmasını güvence altına almanın tek yolunun Grönland’ı satın almak olduğunu savunuyor. Danimarka ve özerk statüdeki Grönland yönetimi ise bu talebi reddediyor. Trump’ın askeri güç kullanma ihtimalini dışlamayı reddetmesi Avrupa ülkeleri ile ABD arasındaki gerilimi tırmandırırken Reuters, Arktik bölgesinde toprak sahibi olan Rusya, ABD, Kanada, Danimarka, Norveç, İsveç, Finlandiya ve İzlanda’nın bölgedeki askeri varlıklarını derledi:
Arktik kara alanlarının yaklaşık yarısı Rusya’ya ait. Moskova, 2005’ten bu yana hem Arktik ana karasında hem de kuzey kıyılarındaki adalarda bulunan onlarca Sovyet dönemi askeri üssünü yeniden açtı ve modernize etti.
Rusya, Arktik takımadalarından Novaya Zemlya’daki nükleer deneme sahasını yüksek alarm durumunda tutuyor. Burada 1990’dan bu yana nükleer patlamalı bir deneme yapılmadı; ancak geçen ekim ayında nükleer tahrikli Burevestnik seyir füzesinin test fırlatışı gerçekleştirildi.
Washington merkezli Wilson Center bünyesindeki Polar Institute araştırmacılarından Mathieu Boulegue’e göre, Avrupa Arktiği’nde yer alan Kola Yarımadası, Rusya’nın ikinci darbe nükleer kapasitesinin yaklaşık üçte ikisine ev sahipliği yapıyor.
Bölge aynı zamanda Rusya’nın Kuzey Filosu’nun üssü olan Severomorsk’a da ev sahipliği yapıyor. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) verilerine göre bu filo, Rusya’nın nükleer silahlı 12 denizaltısından altısını işletiyor. Kalan altı denizaltı ise Vladivostok merkezli Pasifik Filosu’na bağlı. Kuzey Filosu’nun Kuzey Atlantik’e tek çıkışı Barents Denizi üzerinden sağlanıyor ve bu hattın açık tutulması Moskova için hayati önem taşıyor.
ABD ve Kanada, 1957’den bu yana nükleer füze tehditleri de dahil olmak üzere ana vatanlarına yönelik risklere karşı NORAD (Kuzey Amerika Havacılık Savunma Komutanlığı) aracılığıyla ortak savunma yürütüyor.
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’ne göre iki ülke, NORAD’ı modernize ediyor. Kanada, Arktik ve kutup yaklaşımlarını kapsayacak iki “ufuk ötesi” radar sistemi tedarik ediyor; ilk sistemin 2028’de ilk operasyonel kapasiteye ulaşması bekleniyor.
Başkan Trump, “Golden Dome” adını verdiği yeni bir füze savunma sistemi geliştirmek istediğini ve bu proje için Grönland’ın kritik önemde olduğunu söylüyor. Washington’un, Danimarka ile yapılan savunma anlaşması kapsamında Grönland’ın kuzeyinde Pituffik Uzay Üssü bulunuyor. Bunun dışında ABD’nin Arktik’teki askeri varlığı büyük ölçüde Alaska’daki sekiz üste konuşlu ve yaklaşık 22 bin personelden oluşuyor.
Kanada’nın Arktik’te beş üssü bulunuyor. Bunlardan biri, Ellesmere Adası’ndaki sinyal istihbarat istasyonu Alert; burası dünyanın sürekli yerleşimin bulunduğu en kuzey noktası olarak biliniyor. Arktik Çemberi’nin güneyinde ise Yellowknife’ta bir üs yer alıyor. Kanada ayrıca Baffin Adası’nda açık deniz devriye gemileri için yakıt ikmal tesisi inşa ediyor; proje çok sayıda gecikmeyle karşı karşıya. ABD ise Alaska’nın Nome kentindeki liman tesislerini genişletiyor.
Danimarka’nın Ortak Arktik Komutanlığı (JAC), Grönland’ın başkenti Nuuk’ta bulunuyor ve yaklaşık 150 askerî ve sivil personelden oluşuyor. JAC ayrıca Kangerlussuaq hava üssünde ve doğu ile kuzeydoğu Grönland’daki dört küçük askeri istasyonda faaliyet gösteriyor.
Trump’ın alay ettiği Sirius köpek kızaklı devriyesi ise, kuzeydoğu Grönland’ın zorlu koşullarında uzun menzilli keşif görevleri yürüten bir askeri birlik olarak görev yapıyor.
İsveç’in Arktik Çemberi’nin kuzeyinde üsleri bulunmuyor; ancak Botniya Körfezi’nin kuzey kıyısındaki Luleå’da bir hava üssü ve Boden’da iki alaydan oluşan bir kara üssü var.
Finlandiya’nın Arktik Çemberi üzerindeki Rovaniemi’de bir hava üssü, daha kuzeyde ise Fin Laponyası’nda bir Jaeger Tugayı bulunuyor. NATO’ya katılmalarının ardından iki ülke de askeri yapılarını ittifakla entegre etmeye başladı.
Norveç, NATO adına Kuzey Atlantik’te Arktik’i de kapsayan yaklaşık 2 milyon kilometrekarelik bir deniz alanını izlemekle görevli. Ülkedeki askeri tesislerin büyük bölümü Arktik Çemberi’nin üzerinde yer alıyor. Norveç’in dört hava üssü (bunlardan biri yeni F-35 savaş uçakları için), iki deniz üssü, çok sayıda kara üssü ve olası bir saldırı halinde NATO müttefiklerini kabul edecek bir takviye merkezi bulunuyor. Norveç’e bağlı Arktik takımadalarından Svalbard’da ise askeri tesis yer almıyor.
Kuzey Atlantik’teki ada ülkesi İzlanda, NATO üyesi olmasına rağmen kendi ordusu bulunmuyor; yalnızca bir sahil güvenlik teşkilatı var. Ülke, Reykjavik yakınlarındaki Keflavik Hava Üssü’nde dönüşümlü olarak konuşlandırılan ABD Donanması’na ait P-8A Poseidon deniz karakol uçaklarına ev sahipliği yapıyor. NATO savaş uçakları da İzlanda hava sahasının güvenliği için Keflavik’te yılda üç kez, ikişer-üçer haftalık rotasyonlarla görev yapıyor.
